Bilirubin là gì, xét nghiệm để làm gì? khi nào thì xét nghiệm bilirubin?

Bilirubin là gì, xét nghiệm để làm gì? khi nào thì xét nghiệm bilirubin?

Bilirubin là gì, xét nghiệm để làm gì? khi nào thì xét nghiệm bilirubin?

Bilirubin là gì, xét nghiệm để làm gì? khi nào thì xét nghiệm bilirubin?

Bilirubin là gì, xét nghiệm để làm gì? khi nào thì xét nghiệm bilirubin?

Bilirubin là xét nghiệm thường gặp ở những người gặp vấn đề bệnh gan mật hay máu. Sự thay đổi của bilirubin có thể phản ảnh được tình trạng gan mật. Vậy bilirubin là gì? xét nghiệm để làm gì? Khi nào thì xét nghiệm bilirubin?

xet-nghiem-bilirubin

 

Bilirubin là gì?

Bilirubin còn gọi là sắc tố mật, là sản phẩm thoái hoá của nhân porphyrin trong Hemoglobin của hồng cầu.

Đời sống trung bình của 1 tế bào hồng cầu là khoảng 120 ngày. Khi hồng cầu chết đi, một lượng hemoglobin được giải phóng. Hemoglobin tiếp tục thoái hoá tạo thành bilirubin tự do.

Bilirubin tự do (bilirubin gián tiếp) có đặc điểm là độc, không hoà tan trong nước nên không có mặt trong nước tiểu. Khi Bilirubin tự do ở trong máu được albumin vận chuyển tới gan, bilirubin tự do kết hợp với acid glucoronic ở trong gan để tạo thành bilirubin liên hợp (bilirubin trực tiếp). Bilirubin liên hợp có đặc điểm là không độc, tan trong nước nên có mặt trong nước tiểu.

Bilirubin toàn phần trong máu bao gồm bilirubin tự do (bilirubin gián tiếp) và bilirubin liên hợp (bilirubin trực tiếp).

 

Xét nghiệm bilirubin để làm gì?

Đôi khi bilirubin được đo như một phần của những xét nghiệm thường quy. Nồng độ bilirubin trong máu người nam có thể hơi cao hơn người nữ. Những người Mỹ gốc Phi có nồng độ bilirubin trong máu thấp hơn những nhóm người châu Mỹ khác.

Ở trẻ lớn và người lớn, xét nghiệm bilirubin được thực hiện để:

  • Chẩn đoán và theo dõi những bệnh lý liên quan đến gan mật như: sỏi mật, viêm túi mật,...
  • Đánh giá bệnh hồng cầu hình liềm hoặc các bệnh lý khác gây ra thiếu máu tán huyết.
  • Một số bệnh di truyền như hội chứng Gilbert, căn bệnh ảnh hưởng tới việc gan xử lý bilirubin thế nào. Mặc dù bệnh vàng da có thể xảy ra ở một số người mắc hội chứng Gilbert, tình trạng này thường không nguy hiểm.
  • Bệnh gây tắc nghẽn đường mật như sỏi mật hay ung thư tuyến tụy.
  • Huỷ hoại nhanh chóng hồng cầu trong máu, như bệnh hồng cầu hình liềm hoặc dị ứng với máu nhận từ việc truyền máu.

 

Ở trẻ sơ sinh:

  • Bilirubin được dùng để chẩn đoán vàng da trong 24 giờ đầu sau sinh;
  • Thâm tím nặng khi sinh;

Xét nghiệm nồng độ Bilirubin trong máu để có thể điều trị kịp thời trước khi bilirubin không liên hợp dư thừa gây tổn thương cho những tế bào não của trẻ, gây hậu quả chậm phát triển trí tuệ, suy giảm khả năng học tập và phát triển, mất thính lực, rối loạn vận động mắt, thậm chí là tử vong.

Ở thai nhi: Bilirubin có thể được đo trong nước ối nếu bác sĩ nghĩ thai nhi có tình trạng hủy hoại hồng cầu.

 

Khi nào nên xét nghiệm Bilirubin?

Thông thường bác sĩ sẽ chỉ định xét nghiệm bilirubin khi thấy người bệnh thuộc một trong các trường hợp sau:

  • Người bệnh có triệu chứng vàng da.
  • Có tiền sử uống nhiều chất có cồn (rượu)
  • Nghi ngờ ngộ độc thuốc cấp tính
  • Nhiễm virus viêm gan
  • Nước tiểu màu đậm hổ phách
  • Buồn nôn, nôn mửa;
  • Ngứa đau ở phía bên phải ổ bụng
  • Mệt mỏi, uể oải đi kèm với bệnh gan mãn tính.

 

Ngoài xét nghiệm kiểm tra lượng Bilirubin thì tùy vào tình trạng bệnh mà bác sĩ có thể kết hợp với một số xét nghiệm khác để đánh giá tổng quát chức năng gan và hồng cầu:

  • Kết hợp xét nghiệm AST và ALT, AFP...để đánh giá gan có suy yếu hay không
  • Thử máu, đếm hồng cầu lưới, haptoglobin, LDH để xác định nghi ngờ bệnh thiếu máu tán huyết.
  • Từ đó, dựa vào kết quả xét nghiệm mà bác sĩ sẽ có hướng điều trị bệnh cũng như sử dụng thuốc phù hợp

 

Lợi ích của việc xét nghiệm định lượng bilirubin

Xét nghiệm định lượng trong máu

  • Thăm dò tình trạng thiếu máu để xác định căn nguyên là do tan máu hay do tạo hồng cầu không hiệu quả.
  • Đánh giá mức độ nặng – nhẹ của một số bệnh lý về gan.
  • Trong thăm dò các tắc mật (trong và ngoài gan).
  • Đánh giá mức độ tăng ưu thế thuộc về thành phần bilirubin trực tiếp hay gián tiếp. Từ đó có thể gợi ý các định hướng chẩn đoán một số bệnh liên quan.

 

Xét nghiệm định lượng bilirubin trong nước tiểu

  • Chẩn đóan các loại bệnh vàng da do tan máu: Không thấy có bilirubin trong nước tiểu.
  • Chẩn đoán các các loại bệnh vàng da do bệnh gan hay do ứ mật: Có bilirubin trong nước tiểu.

 

X Close

Bạn vui lòng để lại thông tin

6